Môi trường biển Việt Nam không thể tách rời các vấn đề môi trường của Biển Đông

Theo PGS.TS Nguyễn Chu Hồi, các vấn đề môi trường biển Việt Nam không thể tách rời các vấn đề môi trường của Biển Đông, bởi đây là chỉnh thể tự nhiên thống nhất, nơi mọi tác động đều có thể lan truyền xuyên biên giới.

Tại Diễn đàn "Khai thác và sử dụng hợp lý tài nguyên biển và hải đảo Việt Nam" mới đây, PGS.TS. Nguyễn Chu Hồi, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam có bài tham luận với chủ đề “Tổng quan về biển và hải đảo Việt Nam”, cung cấp cái nhìn toàn diện về tiềm năng, giá trị cũng như những thách thức đặt ra trong công tác khai thác, sử dụng tài nguyên biển hiện nay.

Biển Việt Nam là một bộ phận không tách rời của Biển Đông

Theo PGS.TS Nguyễn Chu Hồi, biển và hải đảo Việt Nam là một bộ phận quan trọng của Biển Đông, không gian biển đặc biệt có ý nghĩa toàn cầu cả về tự nhiên, kinh tế, môi trường... Việc nhận diện đầy đủ giá trị, tính liên kết và những rủi ro môi trường của khu vực này là cơ sở quan trọng cho định hướng khai thác, sử dụng hợp lý và phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam.

Chia sẻ thông tin tổng quan về Biển Đông, PGS.TS Nguyễn Chu Hồi cho biết: Biển Đông là tuyến đường giao thông hàng hải huyết mạch, kết nối Bắc Mỹ, Đông Á, Thái Bình Dương với Nam Á, châu Âu, châu Phi và khu vực Trung, Cận Đông. 

Biển Đông là một trong 64 biển trên thế giới, đồng thời là 1 trong 4 biển lớn nhất, với diện tích khoảng 3,5 triệu km². Biển Đông được bao quanh bởi 10 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có Việt Nam, với tổng dân số khu vực lên tới khoảng 2 tỷ người, bao gồm nhiều nền kinh tế phát triển năng động hàng đầu thế giới.

Biển Việt Nam là một bộ phận không tách rời của Biển Đông, có diện tích rộng gấp khoảng 3 lần lãnh thổ đất liền, chiếm khoảng 29% diện tích Biển Đông. Không gian biển Việt Nam bao gồm đầy đủ các vùng biển theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982: nội thủy, lãnh hải, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) trong phạm vi 200 hải lý, thềm lục địa cùng với hai quần đảo ngoài khơi có vị trí chiến lược là Hoàng Sa và Trường Sa.

Về mặt sinh học, Biển Đông là nơi diễn ra các liên kết tiến hóa quan trọng của sinh vật biển. Các hệ sinh thái rạn san hô đóng vai trò then chốt trong việc duy trì đa dạng sinh học biển, phát triển nghề cá và bảo đảm tính bền vững của Biển Đông cũng như kinh tế biển xanh của các quốc gia trong khu vực.

Một số yêu cầu cấp bách

Tuy nhiên, trong bối cảnh biến đổi khí hậu và biến đổi đại dương ngày càng gia tăng, Biển Đông nói chung và vùng biển Việt Nam nói riêng đang chịu những tác động dài hạn và rõ nét. 

Những biến đổi của môi trường biển đang cho thấy ô nhiễm biển ngày một nghiêm trọng. Biển Việt Nam và Biển Đông đang tiếp tục bị “đầu độc” bởi các chất gây ô nhiễm, trong đó khoảng 70% đến từ đất liền, 28% từ các hoạt động trên biển, phần còn lại từ khí quyển và các nguồn khác. Việt Nam đứng thứ tư thế giới về lượng rác thải biển, chỉ sau Trung Quốc, Indonesia và Philippines. Rác thải nhựa, sự cố tràn dầu, thủy triều đỏ, tảo độc ngày càng gia tăng, ảnh hưởng nghiêm trọng tới môi trường và sức khỏe cộng đồng ven biển.

Trước thực trạng đó, PGS.TS Nguyễn Chu Hồi nêu một số yêu cầu cấp bách trong giai đoạn hiện nay. Cụ thể là: Cần phát triển kinh tế biển hiệu quả, bền vững, dựa trên nền tảng kinh tế biển xanh và kinh tế tuần hoàn; Bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu và biến đổi đại dương; Tăng cường quản lý, giám sát, nâng cao nhận thức cộng đồng và hợp tác khu vực để bảo vệ các hệ sinh thái biển quan trọng.

Nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam nhấn mạnh, bảo vệ môi trường biển, bảo tồn tài nguyên biển và bảo vệ chủ quyền biển, đảo không phải là các vấn đề tách rời, mà là ba mặt của cùng một vấn đề. Phát triển kinh tế nếu không bền vững sẽ làm suy yếu môi trường và gián tiếp đe dọa an ninh, chủ quyền; ngược lại, môi trường suy thoái sẽ làm xói mòn nền tảng phát triển kinh tế và sinh kế.

Trong bối cảnh tình hình trên Biển Đông còn nhiều diễn biến khó lường, việc giữ vững chủ quyền, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững biển Việt Nam không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là chiến lược lâu dài. 

Chỉ khi gìn giữ và phát huy hiệu quả "vốn tự nhiên" của biển, Việt Nam mới có thể xây dựng nền kinh tế biển vững mạnh, góp phần bảo đảm an ninh, thịnh vượng và nâng cao vị thế quốc gia trên không gian biển.

Theo Vietnamnet